Cilt 11, Sayı 3, Ekim 2019
       

Utku ÖZMAKAS

“GÜNDELİK DİRENİŞ” VE DİRENİŞİN KOORDİNATLARI

ÖZ. İktidarı anlama yönündeki her çabanın yolu ister istemez “direniş” kavramından geçer. Dolayısıyla iktidara yönelik yeni kavrayışlar, direnişe ilişkin yeni yaklaşımların önünü açar. İktidar kavramına yönelik Michel Foucault’nun açtığı yeni yol da, direnişi düşünmek için yeni imkânlar sunmuştur. Gelgelelim, direnişin kapsamının bir hayli genişlemesi, kavramın neliğine ilişkin sağlıklı bir tartışma yürütmeyi de birkaç açıdan zorlaştırır. Direniş kavramına ilişkin literatürün gün geçtikçe artması, yeni kavramların ve sahaların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Artık “direniş çalışmaları” diye anılan bu yeni sahanın en önemli kavramlarından biri “gündelik direniş”tir. Bu kavram, farklı sosyal bilimciler tarafından çok farklı anlamlarda kullanılmaktadır; ancak tanımı üzerinde bir uzlaşı sağlanamamıştır. Bu makalenin ilk amacı Foucault’nun açtığı yolu izleyerek “gündelik direniş” kavramını ortaya atan James C. Scott’ın çalışmalarını eleştirel bir gözle ele almaktır. Bunun için öncelikle düşünürün temel çalışmalarının tarihsel çerçevesi incelenecek; daha sonra da kamusal senaryo ve gizli senaryo gibi temel kavramları açıklanacaktır. Ardından Scott’ın kavramsal tertibatını izleyen düşünürlerin katkıları değerlendirilerek “direnişin koordinatları” tespit edilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Gündelik Direniş, James C. Scott, Kamusal Senaryo, Gizli Senaryo, Direnişin Koordinatları.

“EVERYDAY RESISTANCE” AND COORDINATES OF RESISTANCE

ABSTRACT. Every attempt to understand the concept of “power” inevitably is related to the concept of “resistance”. Therefore, new understandings about the power pave the way for new approaches to resistance. Michel Foucault’s thoughts about the concept of power offer new opportunities to an understanding of resistance. However, this expansion of the scope of the resistance makes it difficult to conduct a discussion about it on a sound basis. This expansion has led to the emergence of new concepts and fields.  Now, we called “resistance studies” to this new area and one of the most important concepts of this area is “everyday resistance”. This concept is used by different social scientists in different meanings, but there is no consensus on its definition. The first aim of this article is to evaluate the works of James C. Scott, who follows Foucault’s theoretical attempt and who introduced the concept of “everyday resistance”. For this purpose, the historical trajectory of his main works will be examined. Then, the basic concepts such as public transcript and hidden transcript will be explained. Following part, the thinkers who follow Scott’s conceptual model will be evaluated and the coordinates of resistance will be determined. Thus, we aim to take a step closer to defining the concept of “everyday resistance” in conclusion.

Keywords: Everyday Resistance, James C. Scott, Public Transcript, Hidden Transcript, Coordinates of Resistance.



“GÜNDELİK DİRENİŞ” VE DİRENİŞİN KOORDİNATLARI
Utku ÖZMAKAS
Alternatif Politika, Cilt 11, Sayı 3, Ekim 2019